PODZIEL SIĘ

Centrum Onkologii. Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie

Centrum Onkologii

Ścieżka nawigacyjna do tej strony

Jesteś tutaj » Lekarz » Informacje medyczne o nowotworach » Rak pęcherza moczowego » Diagnostyka raka pęcherza

Diagnostyka i rokowanie raka pęcherza moczowego

Diagnostyka

Inwazja nowotworowa rozpoczyna się i początkowo ograniczona jest jedynie do błony śluzowej pęcherza - mówimy o  nowotworze nienaciekającym mięśniówkę właściwą (błonę mięśniową) pęcherza moczowego (Stadium zaawansowania - Ta/T1) – 70-85% BCa (Rysunek 2). Miejscowy rozwój guza powoduje naciek w kolejnej warstwie jaką stanowi błona mięśniowa, wówczas mamy do czynienia z tzw. rakiem naciekającym błonę mięśniową (Stadium zaawansowania T2). (Rysunek 3) BCa jako nowotwór złośliwy ma potencjał tworzenia przerzutów na drodze krwionośnej lub chłonnej. Najczęściej rozsiew choroby dotyczy płuc, wątroby, kości. Rozróżnienie powyższych stopni zaawansowania ma istotny wpływ na określone postępowanie terapeutyczne i rokowanie.

Rysunek 2: Nowotwór pęcherza nienaciekający mięśniówki właściwej ściany pęcherza  (Ta / T1)

 Nowotwór pęcherza nienaciekający

 

Rysunek 3: Nowotwór pęcherza naciekający mięśniówki właściwej ściany pęcherza (T2)

  Nowotwór pęcherza naciekający

Najczęstszym objawem raka pęcherza moczowego jest bezbolesny krwiomocz z lub bez towarzyszących skrzepów krwi. Inne rzadziej występujące objawy to częste oddawanie moczu, ból, pieczenie podczas oddawania moczu, tzw. parcia naglące, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego. Nie są one specyficzne dla raka pęcherza moczowego i towarzyszą również innym chorobom dróg moczowych, częściej występującym - infekcja, kamica pęcherza moczowego. U osób z zawansowanym rakiem pęcherza moczowego mogą wystąpić objawy związane z miejscowym zaawansowaniem choroby (ból w podbrzuszu, trudności w oddawaniu moczu i stolca, bóle okolicy lędźwiowej będący konsekwencją w utrudnienia odpływu moczu, bezmocz) oraz przerzutami odległymi (np. bóle kostne).

 Celem diagnostyki jest rozpoznanie oraz ocena stopnia zaawansowania BCa. W jej zakres wchodzą:

  1. Wywiad
  2. Badanie fizykalne (w tym badanie dwuręczne per rectum /per vaginam)
  3. Diagnostyka obrazowa: USG jamy brzusznej (Rysunek 4), tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, RTG klatki piersiowej.
  4. Cystoskopia – wziernikowanie pęcherza
  5. Biopsja zmiany nowotworowej z badaniem histopatologicznym.
  6. Badania laboratoryjne: badanie cytologiczne osadu moczu, badanie markerów nowotoworych.

 

Rysunek 4: Ultrasonografia obrazująca pęcherz moczowy z nowotworem

Ultrasonografia pęcherza z nowotworem

Ostateczne rozpoznanie potwierdzające obecność komórek nowotworowych i ocenę stopnia miejscowego zaawansowania tzn. głębokość naciekania przez guz poszczególnych warstw ściany pęcherza (stopień zaawansowania - T), a także zróżnicowania histologicznego guza wykonuje się w oparciu o przezcewkową elektroresekcję guza pęcherza moczowego (TURBT - ang. Transurethral Resection of Bladder Tumor) (Rysunek 5) i badanie histologiczne uzyskanego materiały tkankowego.

W rozpoznaniu różnicowym należy brać pod uwagę infekcje dolnych dróg moczowych, kamicę pęcherza moczowego, guzy łagodne pęcherza moczowego.

Rysunek 5: Przezcewkowa elektroresekcja guza pęcherza moczowego

Przezcewkowa elektroresekcja guza pęcherza

Powszechnie obowiązującym systemem do oceny stopnia zaawansowania nowotworu pęcherza moczowego jest TNM. (Tabela 1)

Tabela 1: TNM Classification of Malignant Tumours 2010 International Union Against Cancer (UICC)

PĘCHERZ MOCZOWY

Ta - Nieinwazyjny rak brodawkowaty
Tis - Carcinoma urotheliale in situ ("non-papillary flat tumour")
T1 - Nowotwór nacieka podnabłonkową tkankę łączną
T2 - Nowotwór nacieka mięśniówkę właściwą pęcherza:
pT2a - w jej części powierzchownej (wewnętrzna połowa grubości)
pT2b - w jej części głębokiej (zewnętrzna połowa grubości)
T3 - Nowotwór nacieka tkankę tłuszczową okołopęcherzową:
T3a - wyłącznie mikroskopowo
T3b - makroskopowo
T4 - Nowotwór nacieka: podścielisko gruczołu krokowego, pęcherzyk nasienny, macicę, pochwę, ścianę miednicy, ścianę jamy brzusznej
T4a - Nowotwór nacieka podścielisko gruczołu krokowego, macicę lub pochwę
T4b - Nowotwór nacieka ścianę miednicy mniejszej lub ścianę jamy brzusznej
N1 - Przerzut w pojedynczym regionalnym węźle chłonnym miednicy*
N2 - Przerzuty w licznych regionalnych węzłach chłonnych miednicy*
N3 - Przerzut(y) do węzłów chłonnych biodrowych wspólnych
M1 - Przerzut odległy

* węzły podbrzuszne, zasłonowe, biodrowe zewnętrzne oraz przedkrzyżowe.

Rokowanie

Do głównych czynników rokowniczych zaliczyć należy stopień zaawansowania klinicznego oraz stopień zróżnicowania histologicznego komórek guza. Liczba guzów stwierdzanych w TURBT, ich wielkość, współistnienie zmian o typie „carcinoma in situ” i częstość nawrotu są istotnymi czynnikami nawrotu i progresji raka nienaciekającego błonę mięśniową. Na ich podstawie kwalifikuje się pacjenta do grup ryzyka. Prawdopodobieństwo wystąpienia wznowy BCa w ciągu pierwszego roku po leczeniu wynosi 15% w grupie o niskim ryzyku a 61% w grupie o ryzyku wysokim. Natomiast prawdopodobieństwo progresji choroby w 5-letnim okresie obserwacji wynosi odpowiednio 0,8% i 45% dla poszególnych grup [5] W przypadku choroby naciekającej błonę mięśniową pęcherza 5-letnie przeżycie bez cech choroby po leczeniu radykalnym wynosi 74%, dla choroby zaawansowanej miejscowo (T3 – naciek poza granice pęcherza) 56% [6] Zajęcie węzłów chłonnych obniża odsetek całkowitych przeżyć 5-letnich jedynie do 25%.

 

Poniżej załączono pełne opracowanie na temat raka pęcherza moczowego z piśmiennictwem (obejmujące epidemiologię, etiologię, profilaktykę, badania przesiewowe, diagnostykę, leczenie, obserwację po leczeniu) - plik PDF.

załączniki

wydrukpdf

Strona internetowa współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.